เริ่มจากพ่อแม่ควรสร้างพลังใจ และดูแลตัวเอง >> มีความสัมพันธ์กับลูกดีขึ้น >> สามารถสื่อสารกับลูกอย่างมีประสิทธิภาพ และเลี้ยงลูกเชิงบวกผ่านการเล่น อ่านนิทาน และทำกิจวัตรประจำวันร่วมกันอย่างมีคุณภาพด้วยความสุข >> เด็กมีความสัมพันธ์กับพ่อแม่ดีขึ้น และมีปัญหาพฤติกรรมลดลง >> พ่อแม่รับรู้ว่าตนเองมีความสามารถในการเลี้ยงลูก >> พ่อแม่มีพลังใจเพิ่มขึ้น

วันนี้ผมจะมาเล่างานวิจัยที่เพิ่งลงตีพิมพ์ในวารสาร Scientific Reports เกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็กเชิงบวกที่ทำที่สาขาวิชาพัฒนาการและการเจริญเติบโต ภาควิชากุมารเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ครับ

รายละเอียดของงานวิจัยสามารถศึกษาได้จากลิงก์นี้ครับ

https://www.nature.com/articles/s41598-024-70842-4

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิภาพของโปรแกรมการเลี้ยงดูเด็กเชิงบวกออนไลน์โดยการอบรมสดผ่านโปรแกรม Zoom (กลุ่ม Zoom) สัปดาห์ละครั้ง เป็นเวลา 8 สัปดาห์ เปรียบเทียบกับกลุ่มควบคุมที่ได้รับความรู้เกี่ยวกับพัฒนาการและพฤติกรรมเด็กทั่วไปผ่านโปรแกรม Line (กลุ่ม Line) ในผู้ปกครองของเด็กอายุ 3-6 ปี ที่ไม่มีปัญหาสุขภาพจิต และความเครียดมากเกินไป รวมทั้งเด็กต้องไม่มีปัญหาพัฒนาการและพฤติกรรมตอนที่เข้าร่วมโครงการด้วย

กลุ่ม Zoom: ผู้ปกครองจะเข้าอบรมออนไลน์แบบสดสัปดาห์ละครั้ง ครั้งละ 90-120 นาที เป็นเวลา 8 สัปดาห์ ซึ่งเนื้อหาจะครอบคลุมการเสริมพลังใจของผู้เลี้ยงดู เทคนิคการสื่อสารและการปรับพฤติกรรมเด็ก การสร้างความสัมพันธ์เชิงบวกกับเด็ก การส่งเสริมพัฒนาการผ่านการเล่น อ่านหนังสือนิทาน และการทำกิจวัตรประจำวันร่วมกัน การเลี้ยงดูลูกแบบต่าง ๆ และการดูแลตัวเองของผู้ปกครอง ทั้งนี้การอบรมมีหลายรูปแบบทั้งบรรยาย เล่นบทบาทสมมุติ แบ่งกลุ่มย่อยเพื่อแลกเปลี่ยน และอภิปรายในกลุ่มใหญ่ ผู้ปกครองที่ไม่ได้เรียนสด ก็สามารถเข้าเรียนย้อนหลังได้โดยดูวิดีโอที่บันทึกไว้ และมีการสรุปเนื้อหาที่สำคัญแต่ละสัปดาห์ผ่านทาง Line group ของกลุ่มด้วย นอกจากนี้พ่อแม่ในกลุ่มยังสามารถถามคำถามเกี่ยวกับเนื้อหาที่เรียนรู้ และความกังวลเกี่ยวกับปัญหาพัฒนาการและพฤติกรรมของลูกได้ตลอดโครงการ อีกทั้งพ่อแม่ในกลุ่มนี้ยังได้รับวิดีโอคลิปความรู้ทางพัฒนาการและพฤติกรรมทั่วไปเหมือนกับกลุ่ม Line ด้วย

กลุ่ม Line: ผู้ปกครองจะได้รับวิดีโอคลิปเกี่ยวกับประเด็นความรู้ทางพัฒนาการและพฤติกรรมทั่วไปจากเพจตลาดนัดครอบครัวสัปดาห์ละครั้ง เป็นเวลา 8 สัปดาห์ เพียงอย่างเดียว เช่น การสอนภาษาที่สองให้เด็ก ปัญหาการกินยาก การนอนหลับที่เหมาะสม พัฒนาการด้านกล้ามเนื้อมัดเล็ก และการดูแลช่วยเหลือตัวเองตามวัย เป็นต้น

ผลลัพธ์ที่ต้องการศึกษา คือ 1. การรับรู้เกี่ยวกับความสามารถในการเลี้ยงดูเด็กของผู้ปกครอง 2. มิติการเลี้ยงดูเด็กแบบต่าง ๆ 3. ความเครียดของผู้ปกครอง และ 4. ปัญหาพฤติกรรมเด็ก ซึ่งเก็บข้อมูลเหล่านี้ 3 ครั้ง คือ ข้อมูลพื้นฐานก่อนสุ่มเข้ากลุ่ม ต่อมาที่ 8 และ 14 สัปดาห์ตามลำดับ

ผู้ปกครองอาสาสมัครจำนวน 103 ราย ที่ผ่านเกณฑ์การคัดเข้าโครงการ จะถูกสุ่มให้เข้าการศึกษาในกลุ่ม Zoom 52 ราย และกลุ่ม Line 51 ราย ผู้ปกครองที่เข้าร่วมโครงการส่วนใหญ่เป็นแม่ มีอายุเฉลี่ย 36-37 ปี จบการศึกษาอย่างน้อยระดับปริญญาตรี และมีรายได้ของครอบครัวอย่างน้อย 50,000 บาทต่อเดือน

ผลการศึกษาพบว่า

– ผู้ปกครองที่อยู่ในกลุ่ม Zoom มีการรับรู้เกี่ยวกับความสามารถในการเลี้ยงดูเด็กของตนเองเพิ่มขึ้นเมื่อเวลาผ่านไป

– พ่อแม่ทั้ง 2 กลุ่มประเมินว่าตนเองเลี้ยงลูกเชิงบวกมากขึ้น และเลี้ยงลูกแบบตามใจลดลงเมื่อเวลาผ่านไป

– สำหรับปัญหาพฤติกรรมเด็ก พ่อแม่ทั้ง 2 กลุ่ม ประเมินว่าลูกมีปัญหาอารมณ์ลดลงที่ 14 สัปดาห์ และปัญหาพฤติกรรมโดยรวมทั้ง 2 กลุ่มลดลงเมื่อเวลาผ่านไป

ดังนั้นโปรแกรมการเลี้ยงดูเด็กเชิงบวกออนไลน์ไม่ว่าจะเป็นการอบรมสดผ่าน Zoom หรือได้รับข้อมูลเกี่ยวกับพัฒนาการและพฤติกรรมเด็กตามวัยทาง Line ต่างช่วยทำให้พ่อแม่เข้าถึงการอบรม และเลี้ยงลูกเชิงบวกมากขึ้น รวมถึงเด็กมีปัญหาพฤติกรรมโดยรวมลดลง ซึ่งโปรแกรมการอบรมรูปแบบนี้ก็น่าจะเหมาะสำหรับยุคนิวนอร์มอล แต่จำเป็นต้องปรับให้เหมาะสมกับประชากรเป้าหมายในแต่ละท้องถิ่นด้วยครับ

สุดท้ายนี้ผมขอขอบคุณพ่อแม่ และผู้ปกครองทุกท่านที่สนใจ และเข้าร่วมโครงการวิจัยของเรานะครับ รวมถึงแหล่งทุนจากสำนักงาน กสทช. และทุนรัชดาภิเษกสมโภชคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 🙏